GÖK'ÜN MECLİS KONUŞMASI
1. GÜNEYDOĞU ANADOLU PROJESİ

Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP), Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin sahip olduğu kaynakları değerlendirerek bu yörede yaşayan insanlarımızın gelir düzeyini ve yaşam kalitesini yükseltmeyi, bölgelerarası farklılıkları gidermeyi ve ulusal düzeyde ekonomik gelişme ve sosyal istikrar hedeflerine katkıda bulunmayı amaçlayan, aynı zamanda ülkemizi uluslararası alanda markalaştıran son derece önemli ve kapsamlı bir projedir.
Projenin uygulandığı bölgede Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak olmak üzere 9 ilimiz yer almaktadır.

Türkiye’nin güneydoğusundaki 9 ili kapsayan alan GAP Bölgesi olarak anılmakta ve 75.193 km2’lik yüzölçümü ile ülkenin % 9,7’sini oluşturmaktadır.

GAP Bölgesi alan ve nüfus açısından ülkemizin yaklaşık % 10'luk bir bölümüne tekabül etmektedir. Bununla birlikte ülke genelinde ekonomik olarak sulanabilir toplam alanın % 20'sine sahiptir. Fırat ve Dicle nehirleri ile birlikte Türkiye'nin toplam su potansiyelinin % 28'ini oluşturmaktadır.

GAP Projesi; Toprak, su ve insan kaynaklarını geliştirmeyi hedefleyen:
entegre, sosyo ekonomik sürdürülebilir bir bölgesel kalkınma projesidir.


Master Plan öngörüleri doğrultusunda belirlenen GAP kamu yatırımları finansman ihtiyacı 2010 yılı fiyatlarıyla toplam 42,1 milyar TL düzeyindedir. 2009 yılı sonu kümülatif harcama 30,6 milyar TL ve nakdi gerçekleşme % 72,6 düzeyine ulaşmıştır.

Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamındaki yatırımların hızlandırılarak büyük bir bölümünün 2012 sonuna kadar tamamlanması, ekonomik büyüme, sosyal gelişme ve istihdam artışı sağlanarak bölgede yaşayan vatandaşların refah, huzur ve mutluluğunun artırılması amacıyla GAP Eylem Planı (2008-2012) hazırlanmış; gerekli finansmanı önceden programlanarak ve bütçeyle ilişkilendirilerek uygulamaya konulmuştur.
GAP yatırımlarının toplam kamu yatırımları içindeki payı 2009 yılında 3,1 milyar TL ve 2010 yılında da yaklaşık 4 milyar TL ile gerçekleşmiştir.

GAP Hidroelektrik Enerji Projelerindeki Gerçekleşmeler

GAP kapsamında, 2009 yılı itibariyle toplam 9 adet (5.513 MW) hidroelektrik santrali tamamlanmış; santral kurulu güçleri itibariyle hidroelektrik enerji projelerinin % 74'ü gerçekleşmiştir. Bu çerçevede GAP kapsamında yer alan Karakaya, Atatürk, Batman, Kralkızı, Dicle, Birecik ve KarkamıĢ hidroelektrik santrallerinin iĢletmeye alınıĢından bu güne kadar Türkiye ekonomisine ve Bölge halkının refahına doğrudan katkı sağlayan duruma gelmiştir.
Türkiye'de 2009 yılında üretilen 35.9 milyar kilovat-saatlik hidroelektrik enerji içinde, GAP 12,1 milyar kilovat-saatlik hidroelektrik üretimiyle % 33,7’lik bir paya sahiptir.

GAP Sulama Projelerindeki Gerçekleşmeler

GAP Bölgesi’nde 1.822.000 ha alanın sulamaya açılması planlanmıştır. 2009 yılı sonu itibariyle Fırat ve Dicle Havzası’nda toplam 300.397 ha alan sulamaya açılmıştır. 72.093 ha alanda halen sulama şebeke inşaatı devam etmekte olup, 1.448.556 ha alan planlama aşamasındadır. Sulama projelerinin % 16,5’i işletmededir.

Harran Örnek Alan Kişi Başı Katma Değer ($/Kişi)

1995 yılından itibaren sulamanın başladığı Şanlıurfa-Harran Ovası’nda 30.000 ha alanda sulama öncesi kişi başına katma değer 596 ABD Doları, 2008 yılında 1.241 ABD Doları olmuştur.


Ulaştırma Sektöründe Gerçekleşmeler
AP Bölgesi'nde karayolu ağı uzunluğu 35.528 km'dir. Bunun 265 km'si otoyol, 5.941 km'si devlet ve il yolu, 29.322 km'si ise köy yoludur.
Türkiye devlet ve il yolu şebekesinin % 9,5'i, köy yolları şebekesinin % 10.2’si Bölge'dedir.
Karayolu yatırımlarına hızla devam edilmektedir.
Bölge'nin 7 ilinde havaalanı vardır
Türkiye'nin en büyük kargo havalimanı olan GAP Uluslararası Havaalanı ise 16 Temmuz 2007 yılında Şanlıurfa’da hizmete açılmıştır.

Sanayi Sektöründe Gerçekleşmeler:
13 adet OSB projesi tamamlanmıştır. Sözkonusu OSB projeleri çerçevesinde toplam 533 firma faaliyete geçmiş olup, toplam 91.466 kişi istihdam edilmiştir.

13 adet OSB projesi inşaatı devam etmektedir.

Küçük Sanayi Siteleri: 32 adet KSS projesi tamamlanmıştır. 2010 yılı itibariyle de Kilis Merkez KSS’de 250 işyeri ve Şırnak Merkez 73 KSS’de 100 işyeri tamamlanmış olup, Kilis Merkez KSS’de 400 yeni işyerinin ve Şırnak Merkez’de 150 işyerinin daha yapılması planlanmaktadır. Böylece tamamlanan işyeri sayısı 9.237’dir. 7 adet KSS projesi inşaatı devam etmektedir.

Mardin ve Gaziantep olmak üzere 2 adet Serbest Bölge vardır.

Yatırım Teşvikleri
Yatırımların desteklenmesi suretiyle, bölgelerarası dengesizliklerin giderilmesi, istihdam yaratılması ve uluslararası rekabet gücünün artırılması, tasarrufların katma değeri yüksek, ileri ve uygun teknolojileri kullanan yatırımlara yönlendirilmesi amaçlanmaktadır.
Ülke genelinde dönem ortalaması itibariyle teşvikli yatırımların % 7’si GAP Bölgesi’ne verilmiştir. GAP Bölgesi’ne verilen yatırım teşviklerinin belge sayısı itibariyle Türkiye içerisindeki payına bakıldığında 2002 - 2008 dönemi itibariyle önemli bir değişiklik olmadığı görülmektedir. Ancak 2008 yılında Eylem Planının devreye girmesi ile birlikte teşvikli yatırımların % 8,45’i ve 2009 yılında da % 17,5’i GAP Bölgesine verilmiştir.

İhracaat ve İthalât;

2002-2010 dönemi itibariyle GAP Bölgesi ve Türkiye genelinde yapılan ihracat rakamlarına bakıldığında, Türkiye genelindeki ihracat artışına paralel olarak GAP Bölgesi’nde de ihracat artışı olmuştur. 2002 yılında GAP Bölgesi’nden yapılan ihracatın Ülke geneli içindeki payı % 1,91 civarındayken 2008 yılında % 3,3’e ve 2009-2010 yıllarında bu oran % 4,4’e yükselmiştir.

GAP Bölgesinde ihracatın mal gruplarına dağılımı incelendiğinde ilk sırayı % 42 ile tarıma dayalı işlenmiş ürünlerin aldığı görülmüştür. Sanayi mamulleri ise % 5’lik bir pay ile son sırada yer almaktadır.

Sonuç
GAP bütün bileşenleri tamamlandığında;
1,82 Milyon ha alan sulamaya açılacaktır.
Yılda 27 milyar kWh elektrik üretimi gerçekleşecektir.
GAP Bölgesi’ndeki toplam istihdam olanağı 3.8 milyon kişiye yükseltilmiş olacaktır.
Kişi başı gelirde % 209 artış sağlanacaktır.

URFAPRESS.COM