Yeşil Bir Şanlıurfa Hayali: Orman Varlığımızı Artırmak İçin Seferberlik Vakti

Değerli Okurlar,

Bugüne kadar bu köşede Şanlıurfa’mızın ekonomik ve kültürel dinamiklerini; tarımı, tarımsal sanayiyi ve turizmi detaylarıyla konuştuk. Ancak tüm bu sektörlerin, üzerinde yükseldiği hayati bir temel var: Doğa, toprak ve iklim dengesi. Bugün karşınızda sadece bir akademisyen veya yazar olarak değil, aynı zamanda bu toprakların yeşermesine, erozyonla mücadelesine ve yarınlarına ömrünü adamış bir TEMA Vakfı Şanlıurfa İl Temsilcisi olarak konuşuyorum. Şehrimizin en can yakıcı, en fazla ihmal edilen ve acilen masaya yatırılması gereken meselesini; orman alanlarımızın azlığını ve atmamız gereken somut adımları paylaşmak istiyorum.

Acı Tablo: %48'lik Erozyon Tehdidi ve Kuruyan Topraklar

Gözümüzü gerçeklere kapatamayız. Türkiye genelinde 21,2 milyon hektar orman alanı bulunurken, ne yazık ki Şanlıurfa’mız yeşil varlığı bakımından ülkemizin en fakir illerinden biri konumundadır. Orman kalanlarımızın azlığı, bizi sadece estetik bir yeşillikten mahrum bırakmıyor; ekolojik ve ekonomik olarak çok ağır bedeller ödememize yol açıyor.

TEMA Vakfı olarak her platformda haykırdığımız rakamlar ortada:

· Toprağın sadece 1 santimetresinin oluşması 500 yıl sürüyor. Buna karşın ülkemizde toprak kayıpları hızı, toprak oluşum hızından tam 48 kat daha fazla.

· Tarım arazilerimizin %39’unda, meralarımızın ise %54’ünde çok ciddi bir erozyon görülüyor. Her yıl tonlarca bereketli toprağımız erozyonla yok olup gidiyor.

· Şehrimizin son yıllardaki ortalama yağış miktarı sadece 400 mm civarında. İklim değişikliğinin şiddetlendirdiği bu kuraklık kıskacında, toprağımızı koruyacak en büyük kalkanımız olan orman dokusundan mahrumuz.

Unutmayalım ki toprak hepimizin yuvasıdır; gıdamızın %95’inin doğrudan ya da dolaylı kaynağıdır. Orman yoksa, toprak da yoktur; toprak yoksa tarım da gelecek de hayaldir.

Neden Orman? Bir Ağacın Mucizesi

Ağaçlandırma çalışmalarını sadece "fidan dikmek" olarak görmemek gerekir. Ormanlar, kurulu birer ekolojik fabrikadır:

· Hava ve Toz Filtresidir: Şanlıurfa gibi çölleşme riski yüksek ve toz taşınımına açık bir bölgede; 1 hektar ladin ormanı yılda 32 ton, kayın ormanı 68 ton, çam ormanı ise 30-40 ton tozu emer.

· Doğal Klima ve Nem Deposudur: Ormanlar ısıyı yazın 5-8 derece düşürür, kışın ise 1-3 derece yükselterek mikroklimayı dengeler ve nemi sabit tutar. Kuraklıkla mücadelede bundan daha doğal bir silah olamaz.

· Su Deposudur: Ağaçsız bir alana göre 8 kat daha fazla humus oluşturan orman toprağı, yağmur sularını yer altına sızdırarak yer altı su potansiyelimizi korur ve canlandırır.

Şanlıurfa’da Orman Varlığını Artırmak İçin Neler Yapmalıyız?

TEMA Vakfı Şanlıurfa İl Temsilciliği olarak sahada yürüttüğümüz gözlemler ve bilimsel veriler ışığında, şehrimizde acilen atılması gereken adımları şöyle sıralayabiliriz:

1. Bölgeye Uygun Türlerle Agresif Ağaçlandırma Politikası

Şanlıurfa’nın iklimi sert ve kuraktır. Bu coğrafyada her ağaç yaşamaz. Bu nedenle sulama ihtiyacı az, kuraklığa ve sıcağa dayanıklı; meşe, yabani fıstık (menengiç), alıç ve çam gibi lokal iklime adapte olmuş türlerle geniş çaplı ağaçlandırma koridorları oluşturmalıyız.

2. "Harran Ovası Yeşil Kuşak" Projesi

Tarımsal arazilerimizin betonlaşmasına şiddetle karşı çıktığımız gibi, tarım alanlarının etrafında "rüzgar kıran" görevi görecek ağaç hatları çekmeliyiz. Tarım arazilerinin çeperlerini ve drenaj kanallarının kenarlarını ağaçlandırarak hem buharlaşmayı azaltabilir hem de ovayı yeşil bir koruma kalkanına alabiliriz.

3. Mevcut Meraların Islahı ve Korunması

Ülkemizde meraların durumu içler acısı; mevcut meralarımızın %70’inde bitki örtüsü zayıf ve ot verimi düşüktür. Şanlıurfa’daki mera alanlarının geri kalan kısımlarını aşırı ve düzensiz otlatmaya karşı korumalı, çalı formundaki bitki örtüsünü ve mera ağaçlarını artırarak buraları erozyona karşı tahkim etmeliyiz.

4. Kamusal Alanlar, Sanayi Bölgeleri ve Yol Kenarları Ağaçlandırılması

Orman sadece şehir dışında olmaz. 50 metre genişliğindeki bir otobanın trafik gürültüsünü 20-30 desibel azaltan orman gerçeğinden hareketle, şehirlerarası yollarımızın kenarlarını, organize sanayi bölgelerimizi ve üniversite kampüslerimizi yeşil vahalara dönüştürmeliyiz.

5. Genç TEMA ve Eğitim Seferberliği

Ağacı korumak, onu dikmekten daha zordur. Bu da ancak toplumsal bilinçle mümkündür. TEMA Vakfı olarak okullarda, Harran Üniversitemizde Genç TEMA topluluklarımızla çevre eğitimlerine ağırlık veriyoruz. Çocuklarımıza ve gençlerimize toprağın, suyun ve ormanın hayati önemini aşılamak, bu şehrin geleceğini garanti altına almaktır.

Son Söz: Urfa’yı Yeşertmek Boynumuzun Borcudur

Değerli hemşehrilerim; dünyamız her 1 dakikada 20,8 hektar orman alanını kaybediyor. Türkiye arazi varlığının %78,7’si ise yüksek ve orta derecede çölleşme riskiyle karşı karşıya. Biz bu tehlikeyi Şanlıurfa’da doğrudan yaşıyoruz.

Gelin, bu gidişata hep birlikte dur diyelim. Kamu kurumlarımız, yerel yönetimlerimiz, üniversitemiz, sivil toplum kuruluşlarımız ve halkımızla el ele vererek Şanlıurfa’da tarihi bir yeşil seferberlik başlatalım. Unutmayalım ki diktiğimiz her fidan, bu topraklara, Göbeklitepe’den bize miras kalan bu kadim coğrafyaya olan namus borcumuzdur.

Urfamızı yeşillendireceğimiz, gölgesinde huzur bulacağımız yarınlarda buluşmak dileğiyle...

Umut Yeşertir! Kalın sağlıcakla.