ÇAĞIMIZIN TEHTİDİ : EKRAN MARUZİYETİ NEDİR?

“Ekran” sözcüğü ile televizyon, tablet, bilgisayar, telefon gibi tüm ekranlı cihazları kastediyoruz. “Ekran zamanı” bahsi geçen tüm bu ekranlı cihazlarla bir gün içerisinde geçirilen süreyi ifade eder. Kişinin gelişimsel düzeyine uygunsuz şekilde ve sürede ekran başında kalmasını ise“Ekran maruziyeti” olarak tanımlayabiliriz.

Ekran maruziyetinin olumsuz sonuçları, ekran başında geçirilen süre, anne ve baba ile olan etkileşimin yerini ekranın alması, akademik etkinliklerin yerini ekranın alması ve ekran başında geçirilen sürenin sosyal iletişimin yerini alması ile doğrudan ilişkilidir. İlk 2 yaşta ekran yoğun maruziyeti, sözel ve sözel olmayan iletişimi geri bırakmakta, bilişsel gecikmeye yol açabilmektedir. “Uyaran eksikliği” denilen tablo bir otizm öncülü olmamakla birlikte, otizme benzer bulguların varlığıyla beraber bir bilişsel gecikme tablosudur ve ekran maruziyeti ile ilişkilidir. Ayrıca otizm tanılı bireylerde ekran maruziyeti belirti şiddetini arttırmaktadır. 2 – 3 yaşlar arasındaki ekran maruziyeti, örneğin TV’nin arka planda açık olması bile, ifade edici dilde yaşıtlarına oranla 3 kata kadar gecikmeye yol açabilmektedir.

Okul döneminde ekran maruziyeti, dikkat sorunları, akademik başarıda düşme, arkadaş ilişkilerinde kötüleşme gibi olumsuz etkilere sahiptir. Ergenlik döneminde ekran maruziyeti gençleri arkadaş ilişkilerinden soyutlamakta, sosyal fobi, akademik sorunlar, akran zorbalığı, siber zorbalık gibi birçok olumsuz duruma yol açabilmektedir.

Ekran maruziyetini önleme konusunda ailelere yapılabilecek öneriler nelerdir?

Ekran kullanımının yeri, zamanı, içeriği, niteliği ve süresi belli kurallara bağlanmalı

Çocuğun izlediği/oynadığı medya denetlenmeli, ekranın çocuğun odası yerine ortak kullanım alanlarında bulunması teşvik edilmeli. Ekran kullanımı, çocuğun gelişimi için gerekli uyaranların yerine geçmemeli

Ekran zamanı, sağlıklı gelişim için gerekli fiziksel aktivite ve uykunun yerini almamalı

Yemek sırasında ve uykudan önceki 1 saatte ekran kullanımına izin verilmemeli

Çocuk ilgilenmese bile arka planda TV’nin açık olmamasına ve telefonun uzakta bırakılmasına dikkat edilmeli

Belki de en önemlisi, ebeveynler ekran kullanımı konusunda çocuklarına iyi birer örnek olmalıdırlar.

Sağlıklı günler dilerim…